Những năm gần đây, hình ảnh các em học sinh điều khiển xe đạp điện trên các tuyến đường đã trở nên quen thuộc. Những chiếc xe nhỏ gọn, tiện lợi giúp các em học sinh chủ động hơn trong việc đi lại, giảm bớt phần việc đưa đón cho gia đình. Thế nhưng, phía sau sự tiện lợi ấy đang âm thầm xuất hiện một mối nguy hiểm đáng lo ngại, đó là tình trạng “độ, chế” xe đạp điện nhằm tăng tốc độ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Theo điểm b khoản 2 Điều 34 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024: “Xe đạp máy, gồm cả xe đạp điện, là xe đạp có trợ lực từ động cơ, nguồn động lực từ động cơ bị ngắt khi người lái xe dừng đạp hoặc khi xe đạt tới tốc độ 25 km/h”.

Xe đạp điện thuộc nhóm xe thô sơ, không phải là xe cơ giới. Phương tiện này chỉ được phép vận hành trong giới hạn thiết kế kỹ thuật ban đầu, bảo đảm tiêu chuẩn an toàn theo quy chuẩn của nhà sản xuất.

Khi những chiếc xe đạp điện vốn được thiết kế với tốc độ và công suất phù hợp cho học sinh bị can thiệp kỹ thuật để chạy nhanh hơn, thì khả năng kiểm soát phương tiện cũng giảm đi đáng kể. Chỉ một tình huống bất ngờ trên đường cũng có thể khiến người điều khiển không kịp xử lý, dẫn đến những tai nạn đáng tiếc.

Đơn cử, vụ tai nạn giao thông (TNGT) thương tâm xảy ra vào 14 giờ 16 phút ngày 28/3/2026, em P.T.T (sinh năm 2011, ngụ phường Trung Mỹ Tây, TP.HCM) điều khiển xe đạp điện, không đội mũ bảo hiểm, lưu thông trên đường Huỳnh Thị Hai theo hướng từ đường Trần Thị Năm về đường Nguyễn Ảnh Thủ. Trong quá trình di chuyển, em không làm chủ được tay lái, tự ngã xuống đường và va chạm với xe ô tô tải đang lưu thông theo hướng ngược lại. Dù nhanh chóng được đưa đi cấp cứu, nhưng em đã không qua khỏi.

Đáng chú ý, qua kiểm tra sau tai nạn, lực lượng chức năng phát hiện chiếc xe đạp điện do em học sinh này điều khiển đã được “độ chế” nhằm tăng tốc độ.

Một sự thay đổi tưởng chừng nhỏ trên phương tiện, nhưng hậu quả lại là sự ra đi của một sinh mạng khi tuổi đời còn quá trẻ. Mất mát ấy không chỉ là nỗi đau của gia đình, mà còn là sự day dứt của thầy cô, bạn bè và toàn xã hội.

(Chiếc cặp sách nằm lặng lẽ bên đường, sách vở vương vãi… Những ước mơ

tuổi học trò còn dang dở, những dự định chưa kịp thực hiện đã mãi mãi dừng lại)

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định phương tiện tham gia giao thông phải bảo đảm điều kiện an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, đồng thời nghiêm cấm hành vi tự ý thay đổi kết cấu của phương tiện so với thiết kế ban đầu của nhà sản xuất. Vì vậy, việc “độ, chế” xe đạp điện nhằm nâng công suất, tháo bỏ giới hạn tốc độ, hoặc thay đổi hệ thống điều khiển làm thay đổi đặc tính kỹ thuật của phương tiện là hành vi vi phạm pháp luật và tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông. Bên cạnh đó, việc lắp đặt pin có dung lượng lớn, sử dụng bộ sạc nhanh không rõ nguồn gốc hoặc tự ý đấu nối hệ thống điện thủ công còn tiềm ẩn nguy cơ chập điện, cháy nổ trong quá trình lưu thông hoặc khi sạc điện.

Trước thực trạng này, lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) đã và đang tăng cường tuần tra kiểm soát theo chuyên đề; trong đó, tập trung vào đối tượng học sinh sử dụng xe đạp điện và các loại xe hai bánh khác chạy bằng động cơ điện; triển khai kiểm tra vào các thời điểm trước giờ học, tan học và buổi tối tại khu vực trường học, tuyến nội đô và khu dân cư.

Hiện nay, việc xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến xe đạp điện bị “độ, chế” chủ yếu tập trung vào hai nhóm hành vi:

(1) Nhóm hành vi tự ý thay đổi kết cấu phương tiện, làm phương tiện không còn bảo đảm điều kiện an toàn kỹ thuật theo quy định, như can thiệp nâng công suất, thay đổi hệ thống vận hành; đồng thời xử lý các vi phạm kèm theo như không đội mũ bảo hiểm trong trường hợp pháp luật quy định bắt buộc.

(2) Nhóm vi phạm quy tắc giao thông đường bộ, như không chấp hành tín hiệu đèn giao thông; đi không đúng phần đường, làn đường; chuyển hướng không bảo đảm an toàn; chạy dàn hàng ngang từ ba xe trở lên; lạng lách, đánh võng…

Song song đó, lực lượng CSGT cũng tăng cường phối hợp với Công an địa phương, chính quyền cơ sở và các cơ quan liên quan tiến hành kiểm tra các cơ sở sửa chữa, kinh doanh phương tiện, kịp thời phát hiện các hành vi can thiệp, thay đổi kết cấu phương tiện; xử lý nghiêm và yêu cầu cam kết không tái phạm, nhằm kiểm soát từ nguồn phát sinh.

Mỗi chiếc xe đạp điện được sử dụng đúng cách sẽ là phương tiện an toàn đưa các em đến trường và trở về nhà mỗi ngày. Nhưng nếu bị “độ, chế” để chạy theo tốc độ và sự hiếu thắng, nó có thể trở thành mối nguy hiểm trên đường phố. Hãy để con đường đến trường luôn là hành trình bình yên, chứ không phải là nơi bắt đầu của những nỗi đau không thể nguôi ngoai!

Khi người dân có thông tin, hình ảnh về vụ việc vi phạm, tai nạn, ùn ứ giao thông hoặc cần phản ánh về tình hình TTATGT, tình hình tội phạm trên các tuyến giao thông trên địa bàn Thành phố, có thể liên hệ qua:

- Số điện thoại trực ban Phòng CSGT: 0693 187.521;

- Số điện thoại đường dây nóng (hotline): 0326 08.08.08;

- Địa chỉ hộp thư điện tử: csgt-dbds.ca@tphcm.gov.vn;

Hoặc Trang Zalo Official Account “Phòng Cảnh sát giao thông TP. Hồ Chí Minh" để Phòng CSGT tiếp nhận và xử lý thông tin, vụ việc được nhanh chóng.