Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít phụ huynh và học sinh hiện nay vẫn chưa phân biệt rõ các loại phương tiện hai bánh chạy bằng động cơ điện, thường gọi chung là “xe đạp điện” hoặc “xe máy điện”. Việc nhận diện sai loại phương tiện có thể dẫn đến vi phạm pháp luật và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông (TNGT), đặc biệt đối với lứa tuổi học sinh

Theo Điều 34 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024:

“Xe đạp máy, gồm cả xe đạp điện, là xe đạp có trợ lực từ động cơ, nguồn động lực từ động cơ bị ngắt khi người lái xe dừng đạp hoặc khi xe đạt tới tốc độ 25 km/h”.

Đặc điểm dễ nhận biết của loại phương tiện này là có bàn đạp giống xe đạp thông thường, công suất động cơ nhỏ và chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ lực đạp của người điều khiển, giúp việc di chuyển trở nên nhẹ nhàng hơn.

Đối với xe đạp máy, xe đạp điện, pháp luật không quy định độ tuổi tối thiểu phải từ đủ 16 tuổi mới được điều khiển. Tuy nhiên, khi tham gia giao thông, người điều khiển vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy tắc giao thông đường bộ, đồng thời đội mũ bảo hiểm theo quy định để bảo đảm an toàn.

“Xe gắn máy là xe có hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, được thiết kế, sản xuất để hoạt động trên đường bộ, có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h; nếu động cơ dẫn động là động cơ nhiệt thì dung tích làm việc hoặc dung tích tương đương không lớn hơn 50 cm³; nếu động cơ dẫn động là động cơ điện thì công suất của động cơ không lớn hơn 04 kW; xe gắn máy không bao gồm xe đạp máy”.

Khác với xe đạp điện, xe gắn máy là phương tiện cơ giới, vì vậy chủ phương tiện bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký và gắn biển số theo quy định. Người điều khiển xe gắn máy phải từ đủ 16 tuổi trở lên mới được phép tham gia giao thông.

Trong thực tế, nhiều người vẫn thường gọi các loại xe gắn máy chạy bằng động cơ điện là “xe máy điện” hoặc nhầm lẫn với xe đạp điện do kiểu dáng bên ngoài khá tương đồng, nhất là các dòng xe gắn máy chạy bằng động cơ điện có thiết kế nhỏ gọn. Chính sự nhầm lẫn này đã khiến nhiều phụ huynh vô tình giao xe gắn máy cho con em mình khi các em chưa đủ tuổi điều khiển theo quy định của pháp luật.

 “Xe mô tô gồm: xe có hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, được thiết kế, sản xuất để hoạt động trên đường bộ, trừ xe gắn máy; đối với xe ba bánh thì khối lượng bản thân không lớn hơn 400 kg”.

Theo đó, xe mô tô có vận tốc thiết kế trên 50 km/h; dung tích xi lanh trên 50 cm³ hoặc công suất động cơ điện trên 4 kW, thì pháp luật quy định chủ xe phải đăng ký, gắn biển số và người điều khiển phải từ đủ 18 tuổi trở lên, có giấy phép lái xe phù hợp do cơ quan có thẩm quyền cấp.

Hệ lụy từ việc nhận diện sai phương tiện

Sự nhầm lẫn trong nhận diện phương tiện tưởng chừng đơn giản nhưng lại dẫn đến nhiều hệ lụy đáng lo ngại như: học sinh điều khiển phương tiện khi chưa đủ tuổi theo quy định của pháp luật, điều khiển xe không có giấy phép lái xe, phương tiện chưa được đăng ký và gắn biển số, hoặc phụ huynh giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển xe tham gia giao thông. Hệ quả của những hành vi này có thể dẫn đến những vụ TNGT thương tâm, để lại nỗi mất mát không gì bù đắp được.

Theo thống kê của Phòng CSGT - CATP.HCM, trong quý I năm 2026, lực lượng CSGT Thành phố đã phát hiện và xử lý 1.906 trường hợp học sinh vi phạm quy định về trật tự an toàn giao thông. Cùng thời gian, toàn Thành phố xảy ra 30 vụ TNGT liên quan đến học sinh, sinh viên, làm 05 em tử vong và 17 em bị thương, trong đó có nhiều vụ tai nạn xảy ra với người điều khiển phương tiện chưa đủ tuổi theo quy định.

Điển hình như vụ TNGT xảy ra vào khoảng 12 giờ 36 phút ngày 22/3/2026 đối với em P.T.T.H (sinh năm 2010, ngụ tại phường Tân Sơn Nhì, TP.HCM). Thời điểm trên, em P.T.T.H điều khiển xe mô tô lưu thông trên đường An Phú Đông 25 theo hướng từ đường Đỗ Mười về chùa Khánh An. Do không làm chủ được tay lái nên tự ngã xuống đường, sau đó va chạm với ô tô con do anh N.Đ.C (sinh năm 1983, ngụ tại phường Thông Tây Hội, TP.HCM) điều khiển đang lưu thông theo hướng ngược lại. Hậu quả vụ tai nạn làm em P.T.T.H bị thương nặng, được đưa đi cấp cứu nhưng đã tử vong tại bệnh viện.

(Hiện trường vụ TNGT ngày 22/3/2026)

Chỉ ít ngày sau đó, một vụ tai nạn thương tâm khác tiếp tục xảy ra. Khoảng 23 giờ 49 phút ngày 30/3/2026, em N.T.C.L (sinh năm 2009, ngụ tại xã Đông Thạnh, TP.HCM) điều khiển xe mô tô lưu thông trên đường Song Hành theo hướng từ đường Đồng Tâm về đường Lê Thị Hà. Do không làm chủ được tay lái, em bị ngã xuống đường và sau đó va chạm với ô tô taxi do anh H.A.T (sinh năm 1987, ngụ tại phường Bình Quới, TP.HCM) điều khiển đang lưu thông cùng chiều. Hậu quả vụ tai nạn khiến em N.T.C.L bị chấn thương nặng và tử vong trên đường đi cấp cứu.

(Hiện trường vụ TNGT ngày 30/3/2026)

Đằng sau mỗi vụ TNGT là nỗi đau xé lòng của một gia đình mất đi người con thân yêu, là khoảng lặng trong lớp học khi một chỗ ngồi mãi mãi không còn người trở lại, là những ước mơ tuổi trẻ vừa chớm nở đã phải khép lại trong dang dở. Những mất mát ấy không chỉ để lại nỗi đau cho gia đình và người thân, mà còn là sự day dứt của thầy cô, bạn bè và xã hội. Vì vậy, việc hiểu đúng quy định của pháp luật và nhận diện đúng loại phương tiện không chỉ giúp người dân tránh vi phạm, mà còn góp phần quan trọng trong việc phòng ngừa TNGT, bảo vệ sự an toàn cho bản thân và những người xung quanh, đặc biệt là các em học sinh - những chủ nhân tương lai của đất nước.

Khi người dân có thông tin, hình ảnh về vụ việc vi phạm, tai nạn, ùn ứ giao thông hoặc cần phản ánh về tình hình TTATGT, tình hình tội phạm trên các tuyến giao thông trên địa bàn Thành phố, có thể liên hệ qua:

- Số điện thoại trực ban Phòng CSGT: 0693 187.521;

- Số điện thoại đường dây nóng (hotline): 0326 08.08.08;

- Địa chỉ hộp thư điện tử: csgt-dbds.ca@tphcm.gov.vn;

Hoặc Trang Zalo Official Account “Phòng Cảnh sát giao thông TP. Hồ Chí Minh để Phòng CSGT tiếp nhận và xử lý thông tin, vụ việc được nhanh chóng./.